Podczas ostatnich wakacji postanowiliśmy odwiedzić także małe miasteczko Lubomierz położone na Pogórzu Izerskim. Miasteczko to zamieszkuje nieco ponad 1500 mieszkańców. Znane lub kojarzone jest zazwyczaj z filmem „Sami swoi”. Tutaj kręcono wiele scen do filmu. Punktem docelowym było muzeum Kargula i Pawlaka. Znajduje się w nim wiele elementów nawiązujących do filmu a także oryginalne rekwizyty, jak płot dzielący podwórze, strzelba Pawlaka z której zamek wylata, granat ręczny czy rower, który Wicia zamienił później na kota. Z muzeum poszło nam sprawnie więc postanowiliśmy coś tam jeszcze zobaczyć. Pierwsze kroki skierowaliśmy do kościoła, który swą wielkością i wystrojem raczej nie korespondował z małym miasteczkiem. Okazało się jednak, że ten kościół nie był wcześniej parafialną świątynią a kościołem klasztornym, o czym później. Obok kościoła znajdował się piękny park a także zabudowania klasztorne, które obecnie są remontowane na potrzeby miejscowej szkoły. Podczas spaceru doszliśmy do nieco dziwnej budowli, połączenia kaplicy z domem mieszkalnym. Na środku był ów kościół czy kaplica a po bokach część mieszkalna. Całość przypomniała zabudowania w stylu angielskim. Dalej dość duży budynek szkoły, również zabytkowy oraz wiele innych zabudowań równie starych i ciekawych. Tych zabudowań było naprawdę za dużo jak na takie małe miasteczko. Trochę udało się nam, bo kościół nie zawsze jest otwarty, ale ponoć można się umówić na jego zwiedzanie. Nam się udało, jak już wspomniałem, i poza przepięknym wnętrzem wysłuchaliśmy jeszcze tego co miał do powiedzenia Przewodnik w bocznej kaplicy. Okazało się, że w niej znajduje się prawdziwy skarb, niespotykany nigdzie indziej w Polsce a i pewnie niewiele jest miejsc podobnych w Europie, no może tylko w Rzymie. W owej kaplicy była ogromna gablota wypełniona relikwiami świętych w liczbie około 300 w tym z relikwiami Apostołów (!), w tym świętego Piotra. Sam opis tego skarbu zamieszczam dalej.
Aż dziw bierze, że o tym skarbie w ogóle się nie mówi. Na ogół przecież mamy kontakt z pojedynczymi relikwiami na przykład w Gnieźnie są to relikwie św. Wojciecha. Za to w takim małym Lubomierzu święci Piotr, Filip, Jakub, Bartłomiej, Tadeusz, Mateusz i Maciej ci którzy na własne oczy widzieli Chrystusa a także święta Maria Magdalena, która jako pierwsza widziała Chrystusa po zmartwychwstaniu. Po prostu kosmos. Na dodatek są też w ołtarzu głównym, w jego górnej części, po bokach dwie relikwie cało postaciowe.
W uzupełnieniu mojej relacji znajdźcie proszę sami, a nie jest to trudne, sporo materiałów o Lubomierskich relikwiach na YouTubie.
Historia odnalezienia oraz bogaty skład relikwii z kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi
1. Kontekst historyczny: Benedyktynki i wieki gromadzenia skarbu
Dzieje lubomierskiego zbioru relikwii są nierozerwalnie związane z historią zakonu sióstr benedyktynek, które przybyły do Lubomierza pod koniec XIII wieku. Miejscowy klasztor przez ponad pięć stuleci był prężnym ośrodkiem życia religijnego, edukacyjnego i kulturalnego.
Gromadzenie relikwii rozpoczęło się niemal wraz z fundacją klasztoru i trwało aż do XIX-wiecznej sekularyzacji (1810 rok) oraz przełomowych wydarzeń związanych z II wojną światową. Mniszki sprowadzały szczątki doczesne świętych oraz pamiątki po nich z całej chrześcijańskiej Europy – ze szczególnym uwzględnieniem Rzymu, Burgundii i Francji. Pozyskiwanie relikwii było dla klasztoru wyrazem głębokiej pobożności, ale także budowaniem prestiżu świątyni i całego regionu.
Ranga kulturowa:
Gromadzone przez stulecia relikwie miały chronić miasto przed epidemiami, wojną i klęskami żywiołowymi. Wyjątkowym świadectwem tej ochrony miało być przetrwanie kościoła podczas II wojny światowej, gdy radziecka bomba wpadła przez sklepienie świątyni i okazała się niewybuchem.
2. Przebieg sensacyjnego odkrycia (2015–2016)
O istnieniu licznych relikwii w historii Lubomierza wspominały stare kroniki, jednak po II wojnie światowej i wyjeździe niemieckich zakonnic przez dziesięciolecia uważano, że większość zbioru zaginęła, została wywieziona lub uległa zniszczeniu.
Odkrycie nastąpiło dwuetapowo na przełomie 2015 i 2016 roku:
• Pierwszy ślad (koniec 2015 r.):
Podczas prac porządkowych w domu poklasztornym, w którym dawniej mieszkały siostry zakonne, natrafiono na niepozorną walizkę ukrytą wśród starych książek i dokumentów. Znajdowało się w niej 30 misternie zapakowanych relikwii w mniejszych relikwiarzach i tekturowych oprawach.
• Poszukiwania i odnalezienie kufra (2016 r.):
Zachęcony pierwszym znaleziskiem ówczesny proboszcz parafii, ks. Erwin Jaworski, przy współpracy ze Stowarzyszeniem Klasztor Lubomierz oraz lokalnymi regionalistami, podjął decyzję o szczegółowym przeszukaniu niedostępnych i dawno nieodwiedzanych zakamarków plebanii oraz kościoła.
• Odkrycie na plebanii:
W tajnej skrytce ukrytej w pomieszczeniu za dawnym archiwum parafialnym odnaleziono dużą, zabytkową drewnianą skrzynię (kufer). Po jej otwarciu oczom badaczy ukazał się bezcenny skarb – ponad 200 kolejnych relikwii, a także dawne szaty liturgiczne, naczynia oraz spisy archiwalne.
Łącznie cały odnaleziony zbiór szacowany jest na około 300 relikwii, co czyni z Lubomierza jedno z największych skupisk pamiątek po świętych w Polsce.
3. Skład i struktura kolekcji relikwii
Odnaleziony zbiór zachwyca różnorodnością typologiczną, pochodzeniem geograficznym oraz kunsztem artystycznym relikwiarzy.
W zbiorze odnaleziono m.in. szczątki doczesne najważniejszych postaci z początków chrześcijaństwa, potwierdzone historycznymi rejestrami:
Święci Apostołowie:
Św. Piotr, św. Filip, św. Jakub, św. Bartłomiej, św. Tadeusz, św. Mateusz oraz św. Maciej.
Św. Maria Magdalena:
Relikwia znanej uczennicy Jezusa, wysoce czczonej przez zakony żeńskie.
Analiza odnalezionych dokumentów i podpisów wykazuje silne powiązania z kręgiem francusko-burgundzkim:
Św. Maurycy i Legion Tebański: Relikwie dowódcy legionu rzymskiego oraz członków jego oddziału. W zbiorze znajduje się m.in. relikwia krwi św. Maurycego.
Patroni dawnych monarchii i zakonów: Św. Maternus (patron parafii, pierwszy biskup Kolonii), św. Bonifacy, św. Franciszek z Asyżu oraz św. Walenty.
C. Papieskie unikaty i obiekty specjalne
Poza relikwiami biologicznymi (kośćmi, krwią) odkryto rzadkie przedmioty liturgiczne:
- Agnus Dei (Agnusek): Wyjątkowy medalion z wosku pochodzącego z paschału z Bazyliki św. Piotra w Rzymie, poświęcony i podarowany przez papieża Piusa VI w drugiej połowie XVIII wieku.
- Olej św. Mikołaja:** Święty olej sprowadzany z Bari.
- Szaty i paramenta liturgiczne:Bogato haftowane tkaniny, relikwiarze szkatulne, pacyfikały oraz zabytkowa dokumentacja potwierdzająca autentyczność (tzw. *authenticae*).
D. Ołtarz główny i relikwie całopostaciowe
Odrębną i niezwykle widowiskową częścią lubomierskiego dziedzictwa relikwiarnego są relikwie całopostaciowe ułożone przy ołtarzu głównym kościoła.
Wielkie przeszklone gabloty po obu stronach ołtarza głównego.
Tożsamość świętych - Św. Wiktor (Wiktorzyn) oraz św. Benignus – według tradycji rzymscy męczennicy. Forma prezentacji - Kompletne układy kostne ubrane w bogato zdobione, misternie haftowane stroje z epoki baroku. |
Pochodzenie - Tradycja śródziemnomorska (południowoeuropejska/rzymska), sprowadzone w XVIII wieku z Rzymu. Relikwiarze tego typu są rzadkością w Europie Środkowo-Wschodniej i nawiązują bezpośrednio do tradycji włoskiej oraz hiszpańskiej.
4. Znaczenie odkrycia i stan obecny
Odnalezienie skarbu z Lubomierza odmieniło postrzeganie historii sakralnej Dolnego Śląska. Dziś kościół w Lubomierzu pełni rolę nie tylko świątyni parafialnej, ale i wyjątkowego muzeum sztuki sakralnej.
Lubomierska kolekcja stanowi namacalny dowód dawnej świetności kulturowej i duchowej Śląska, łącząc tradycje wschodniego i zachodniego chrześcijaństwa w jednym miejscu.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz